2013-10-22_132154Пасля бою ў Скідзелі атрад камбрыга Разанава на працягу дня заставаўся ў мястэчку. Загад аб наступленні на Гродна такім чынам выкананы не быў. У накірунку Гродна наступала толькі 27-я лтбр камбрыга І.І. Юшчука. У складзе брыгады знаходзілася 146 танкаў БТ і 11 бронеаўтамабіляў. Некаторыя часткі брыгады адсталі, чакаючы запраўкі. Камдзіў М. Пятроў загадаў заліць поўныя бакі танкам для манёўра на Гродна. Паліва хапіла толькі для 63 танкаў і 2 бронеаўтамабіляў, а таксама 8 грузавікоў.69 Першым выйшаў у гродзенскім накірунку разведбатальён (11 танкаў, бронеаўтамабіль, санітарны аўтамабіль і аўтамабіль з радыёстанцыяй).

У Гродна польскі гарнізон рыхтаваўся да абароны. Вуліцы блакіраваліся барыкадамі, салдатам раздалі бутэлькі з гаручай сумессю. Асаблівая ўвага надавалася абароне мастоў праз Нёман, а таксама абароне горада з усходу і паўночнага-усходу. Гарнізон горада складаўся з шэрагу асобных, невялікіх частак. У яго склад уваходзілі: маршавы батальон 29-й пд, 31-ы каравульны батальон, атрад падпаручыка А. Іглеўскага з 200 чалавек, асабовы склад 5-га авіяцыйнага палка з г.Ліда, групы жандармерыі і паліцыі, батальона КОП “Паставы”, 2 зенітна-кулямётныя роты. На іх узбраенні было 5 гармат, у тым ліку 2 зенітныя “Бафорс”, калібру 40-мм.70 Па інфармацыі польскага гісторыка Ч. Гжэляка агульная колькасць гарнізону горада дасягала 2,5 тыс. чалавек. Узначаліў гарнізон палкоўнік Сядлецкі, а з 21 верасня – брыгадны генерал В. Пшэздзецкі.

Каля 8 гадзін раніцы 20 верасня да паўднёвай часткі горада падышлі савецкія танкі БТ-7 разведбатальёна пад камандваннем майора Багданава. Абароны Занёманскага фарштата фактычна не было. Каля чыгуначнай лініі ў палон трапіла два польскіх салдата, якія не паспелі нават папярэдзіць абаронцаў горада. Паўднёвая частка горада была атакавана з ходу і ўзята без бою. У такім становішчы камандзір батальёна, згодна з загадам камандзіра брыгады, прыняў рашэнне заняць мост і самыя галоўныя пункты на супрацьлеглым беразе (танкавы ўзвод лейтэнанта Я. Чарнова павінен быў фарсіраваць Нёман па чыгуначным мосце і заняць вакзал, узвод ст. лейтэнанта М. Яўсеева павінен быў заняць пошту і тэлеграф). 5 танкаў і бронеаўтамабіль павінны былі заняць Фарштадт і ўтрымліваць шашэйны мост праз Нёман. Пры гэтым камандзір батальёна маёр Багданаў не меў ніякага ўяўлення аб сілах і магчымасцях абаронцаў горада.

Атака савецкіх танкаў праз шашэйны мост была настолькі нечаканай што польскія салдаты, заняўшыя абарону ў казармах 81-га пп (будынкі былога тонкасуконнага камбіната), без бою прапусцілі іх праз мост. Савецкія танкі ўварваліся ў горад. Ч. Гжэляк піша, што першы танк быў знішчаны адразу каля казармаў 81-га пп.71 Аднак на думку гісторыка В. Цыгана першым быў спалены танк ст. лейтэнанта М. Яўсеева на плошчы Свабоды (цяпер плошча Тызенгаўза), у центры горада, каля будынка пошты. БТ-7 уступіў у бой з польскай зенітнай гарматай. У выніку боя ў танка была пашкоджана гусеніца. Пасля гэтага польскія салдаты і добраахвотнікі закідалі яго бутэлькамі з бензінам і спалілі.72 Другі танк быў спалены ў цэнтры горада на вул. Гувера. Калі аднаго з членаў экіпажа ўзялі ў палон ён крычаў: “Таварышы, не забівайце, таварышы, не забівайце, мы вас вызваліць прышлі”.73 Гэта фраза вельмі вобразная. Яна паказвае, што дзякуючы прапагандзе для савецкіх салдатаў і афіцэраў уся гэтая аперацыя сапраўды была “вызваліцельным паходам”. Тое, што яны выступалі ў якасці агрэсараў, не ўкладвалася у галовах большасці чырвонаармейцаў.

У раёне вул. Дамініканскай савецкі танк расціснуў польскую зенітную гармату, але і сам быў падбіты. Яго спаліла гімназістка. Экіпаж трапіў у няволю. Разлік другой польскай зенітнай гарматы заняў пазіцыю каля казармаў 81-га палка. Такім чынам шашэйны мост ізноў быў перакрыты. Яшчэ два танка былі спалены на плошчы Баторыя і на вул. Скідзельскай. Апошні танк быў спалены каля казармаў 81-га палка, калі ён спрабаваў прабіцца праз мост назад на Занёманскі фарштадт. Штабны аўтамабіль з радыёстанцыяй быў падпалены на мосце. Хутчэй за ўсё ён ішоў услед за танкамі, але калі яны паспелі праскочыць праз мост, аўтамабілю не пашанцавала. Польскі гісторык Я. Ледвух піша, што быў падбіты і танк майора Багданава.74 Аднак іншыя крыніцы гэтага не пацвяржаюць. Абаронцы такім чынам знішчылі ўсе 6 танкаў, перайшоўшых праз Нёман па мосце. Па савецкім дадзеным страты батальёна дасягнулі 4-х падбітых танкаў, бронеаўтамабіля і аўтамабіля з радыёстанцыяй.

Пасля 10 гадзін раніцы да Занёманскага фарштата падышлі астатнія сілы 27-й лтбр – 1-ы і 2-і батальёны (42 танка і каля роты салдатаў). Камандзір брыгады палкоўнік Юшчук са штабам і камандзір 15-га тк камдзіў М. Пятроў таксама прыбылі ў Гродна. Частка танкаў распачала абстрэл польскіх пунктаў абароны з супрацьлеглага берага. Пазней да іх далучылася артылерыя. У адказ палякі адкрылі агонь з зянітнай гарматы “Бафорс” падпаручыка Насаліка і кулямётаў. Аднак савецкі артылерыйскі агонь быў больш трапны. Справа ў тым, што гэты агонь карэктавалі мясцовыя падпольшчыкі па гарадскому тэлефону. На працягу перастрэлкі танкі ізноў спрабавалі прабіцца ў горад, аднак спроба скончылася няўдачай. Палякі паведамлялі пра 2 падбітыя зеніткай БТ-7. У гэтых баях загінуў камандзір танкавага батальёна маёр Ф.І. Квітко.75

На працягу дня сілы штурмуючых павялічваліся. Так у горад прыбыў 119-ы сп 13-й сд маёра К. Введэнскага.76 Пры штурме моста загінуў ст. палітрук Г.А. Гарнавых, які ўзначаліў атаку адной з рот 27-й лтбр.77 Да 20 гадзін танкісты сумесна са 119-м палком замацаваліся ў паўднёвай частцы Гродна.

Ноччу з 20 на 21 верасня, пры дапамозе мясцовых жыхароў у раёне гарадскіх могілак Нёман фарсіравала група мал. лейтэнанта Шайхідзінава са 119-га сп. Яна здолела замацавацца на супрацьлеглым баку ракі. Да раніцы тут сканцэнтравалася два батальёна чырвонаармейцаў. Трэці батальён палка павінен быў наступаць праз шашэйны мост.

На працягу ночы працягваўся артылерыйскі абстрэл горада. Група чырвонаармейцаў спрабавала фарсіраваць раку вышэй горада, аднак спроба скончылася няўдала. Група польскіх салдат таксама фарсіравала Нёман, праўда ў адваротным накірунку. У мясцовасці Фолюш імі было забіта некалькі чырвонаармейцаў, што выклікала ў савецкіх падраздзяленнях паніку. Такім чынам першы дзень баёў паказаў – пры выкарыстанні адных танкаў нельга захапіць вялікі горад нават з нешматлікімі абаронцамі. На працягу дня страты савецкай брыгады былі наступнымі: 15 чалавек былі забіты, 11 паранены, спалены 3 танка і радыёстанцыя, падбіты 6 танкаў і бронеаўтамабіль.78 На ноч танкі 27-й брыгады былі выведзены з горада для папаўнення палівам. Аднак яго, як звычайна, не хапала. Таму ізноў бензін пералівалі з адных танкаў у другія. На працягу ночы ў Гродна падышлі кавалерыйская брыгада “Ваўкавыск” і група ротмістра Р. Вішаватага. Польскі гарнізон такім чынам таксама ўзмацніўся.

Раніцай 21 верасня штурм Гродна Чырвонай Арміяй ўзнавіўся. Зараз танкі суправаджалі групы савецкай пяхоты. Каля 9 гадзін раніцы атаку праз мост пачала група 20-й мбр, якая пасля пачатку вайны нарэшце далучылася да свайго 15-га тк. Пры гэтым брыгада страціла два бронеаўтамабіля БА-20 (адзін быў падпалены бутэлькай з гаручай сумессю, другі быў падбіты агнём польскай гарматы).79 Цяжкія баі ішлі паміж польскімі атрадамі і 1-м і 2-м батальонамі 119-га сп у раёне гарадскіх могілак. Акрамя таго баі ішлі за казармы 29-га артпалка па вул. Скідзельскай (у раёне цяперашняга аўтавакзала). Каля 10 гадзін раніцы з усходу ў горад уварвалася матарызаваная група камбрыга Разанава, з 16-га ск, якая падышла са Скідзеля. Танкі 317-га танкавага батальёна капіна А. Чарняўскага пасля двухгадзіннага бою далучыліся да батальёнаў 119-га палка. Вулічныя баі дасягнулі такой жорсткасці, калі чалавечыя каштоўнасці гублялі сваё значэнне. Так абаронцы горада ўспаміналі, што савецкія танкісты (хучэй за ўсё з 317-га танкавага батальёна) прывязалі да танка ў якасці жывога шчыта 13-гадовага хлопчыка!80

З поўдня да горада падышла і група 6-га кавалерыйскага корпуса. Яна атакавала праз шашэйны мост. Атаку 11 танкаў узначаліў сам камандзір 6-га кк камдзіў А. Яроменка. Аднак атакі танкаў былі спынены абаронцамі. Бетонныя перашкоды і моцны кулямётны агонь спынілі атакуючых. Пры гэтым былі падбіты 2 браневіка і 2 танка БТ-5. Сам А. Яроменка быў паранены ў нагу.

Каля 14 гадзін камандуючы польскай абаронай горада брыгадны генерал В. Пшэздзецкі загадаў пакінуць горад і адступаць у накірунку Літвы. Польскія атрады пачалі адступаць з горада ўжо каля палудня. Аднак, баі не спыніліся. Працягвалі абараняцца будынкі казармаў 81-га пп каля шашэйнага моста і Стары замак, а таксама некалькі будынкаў у горадзе. Так зенітная гармата падпаручыка Насаліка абараняла мост пакуль ёй у тыл не вышлі савецкія салдаты са 119-га палка. Цікава што нават у гэтай сітуацыі гармата была вывезена з горада. Па польскай інфармацыі разлік гарматы знішчыў не меньш 6 танкаў.

Танкі групы камбрыга Разанава ў сярэдзіне дня занялі пошту, электрастанцыю. Каля 15 гадзінаў камбрыг Разанаў прыбыў у штаб 15-га тк. Ён паведаміў камдзіву М. Пятрову аб заняцці Гродна. Праўда вышэйназваныя пункты яшчэ аказвалі супраціўленне. З надыходам ночы з горада былі выведзены 119-ы, 101-ы сп і пяхота 20-й брыгады. Танкісты засталіся без пехотнага прыкрыцця. У выніку гэтага палякамі быў спалены танк камандзіра ўзвода мал. лейт. Алексанава разам з экіпажам. Танк лейт. Мірскага з 317-га батальёна быў таксама падпалены, але механніку пашчасціла збіць пламя. Вечарам савецкія танкі, па загаду камдзіва М. Пятрова, былі таксама выведзены з цэнтральнай часткі горада. За дзень страты КМГ складалі 6 забітых і 5 параненых. Да Гродна тым часам падышла 4-я кд КМГ. У ноч на 22 верасня польскі гарнізон пакінуў Гродна.

Раніцай 22 верасня часткі КМГ і механізаваны атрад 16-га корпуса падрыхтаваліся да новых баёў. Агульная кіраўніцтва сіламі ажыцяўляў камкор І. Болдзін. Аднак каля 7 гадзінаў раніцы прыйшла інфармацыя ад адступленні з го

рада польскага гарнізона. Савецкія войскі прыступілі да ачышчэння горада ад дробных групак абаронцаў, якія не паспелі, ці не захацелі адступіць з Гродна. На працягу дня, ў выніку перастрэлак у горадзе было паранена 7 чырвонаармейцаў са 101-га палка. Такім чынам горад быў канчаткова заняты Чырвонай Арміяй. Савецкі гарнізон узначаліў камбрыг Разанаў.

Страты ў баях за горад (20-22 верасня) КМГ былі вельмі вялікімі: 57 чалавек забіты, 159 паранены. Было падбіта 19 танкаў і 4 бронемашыны.81 З іх 27-я лтбр згубіла 14 танкаў БТ-7 (2 спалены і 12 падбіты).82 Група Разанава з 16-га ск згубіла – 6 забітых, 5 параненых. Адзін танк быў знішчаны і два – падбіты.83 Польскія страты па савецкай інфармацыі дасягалі 644 чалавек забітымі і 1543 палоннымі. У якасці трафеяў былі захоплены 514 вінтовак, 50 рэвальвераў, 146 кулямётаў, 1 зенітная гармата, 1 мінамёт.

Трафеі Чырвонай Арміі ў Заходняй Беларусі, верасень 1939 г
Трафеі Чырвонай Арміі ў Заходняй Беларусі, верасень 1939 г

У Гродна пачаліся расправы з удзельнікамі супраціўлення. Так мал. лейтэнант Дубавік з узвода сувязі 101-га сп 4-й сд атрымаў загад адканваіраваць з горада 80 палонных польскіх салдат. Адышоўшы з калонай на 2 км ад горада ён ўстроіў дазнанне тым палякам, якія прымалі ўдзел у забойстве бальшавікоў. Пасля гэтага лейтэнантам Дубавіком былі растраляны 29 чалавек. Наогул у гэты дзень у горадзе было растраляна да 300 чалавек – як салдатаў, так і добраахвотнікаў.84 Ч. Гжэляк узгадваў, што на ўсходняй ускраіне горада савецкімі танкістамі было задаўлена шмат абаронцаў.85

Такім чынам скончыліся баі Чырвонай Арміі за горад Гродна. Баі ў горадзе былі адзіным прыкладам такога працяглага супраціўлення польскіх атрадаў. Чырвоная Армія ў баях за горад таксама панесла самыя вялікія страты за ўсю кампанію.

//Зміцер Люцік, harodnia.com


Читайте также:

  1. Требуются модераторы и авторы статей лучший мобильник

    0

    0

    Дмитрий Лютик написау гэта па беларуску каб кацапы з Усходу ничога не паразумели?

  2.  嗨

    0

    0

    дни освобождения Гродно

  3. Требуются модераторы и авторы статей лучший мобильник

    0

    0

    Надо восстановить историческую справедливость:
    1. Вернуть Гродно в состав Польши
    2. Вернуть Польшу в состав России
    3. Вернуть московский трон беларусу Лжедмитрию

  4. Gal30 Gal30

    0

    0

    Парадокс: фамилиями оккупантов, издевавшимися над детьми и женщинами, убивавшими наших предков, сегодня названы улицы родного города!!! ПОЗОР!!! Только у нас такое возможно….

  5.  leo 1.5

    0

    0

    Как-то сложно всё это сейчас воспринимается.Оккупанты с Востока в нашем городе прогоняли оккупантов с Запада.А население города ни одних особо не приветствовало, и не особо печалилось, расставаясь с другими. Даже из этого текста видно, что население города отнюдь массово не рвалось защищать польскую власть, а многие напротив — помогали Красной Армии. Так и живём, маемся между Востоком и Западом.А сил толком стать на свои ноги и поставить наглых соседей на место,как не было, так и нет…

  6.  korotyc

    0

    0

    какая гадость! http://global-4-lvs-odra.opera-mini.net/hn08-04-06/29069/0/-1/upload.wikimedia.org/152800639/Caricature_for_Riga_Peace_1921.png

  7.  yandex.ru Dzmitry

    0

    0

    Автор, нормально абзацы расставить было не судьба?
    Совершенно не читаемо. Хоть бы пробелы поставил как положено.

  8. ennsli ennsli

    0

    0

    Красноармейцы не раз прославились своей дикостью особенно во 2 мировую в германии,и у нас натворили они делов,всем понятно что всех пленных содат и мирныж жителей в чем то подозреваемых расстреляли не разбираясь виноват или нет,а вот за название улиц фамилиями оккупантов на сомом деле должно быть стыдно

  9. PETROVICH PETROVICH

    0

    0

    лучший мобильник :

    Надо восстановить историческую справедливость:
    1. Вернуть Гродно в состав Польши
    2. Вернуть Польшу в состав России
    3. Вернуть московский трон беларусу Лжедмитрию

    хрен редьки не слаще

  10. Дед Пихто Дед Пихто

    0

    0

    «…дзякуючы прапагандзе для савецкіх салдатаў і афіцэраў уся гэтая аперацыя сапраўды была “вызваліцельным паходам”. Тое, што яны выступалі ў якасці агрэсараў, не ўкладвалася у галовах большасці чырвонаармейцаў…»

    Просто сюпер 🙂

    когда Польша в начале 20-го века, едва только возникнув на географической карте — тут же развязала войну против советского государства, и оторвала от него половину Беларуси и Украины — то это хорошо и правильно, и ни разу не агрессия, а сапрауды вызвалицельны паход 🙂
    Но вот когда советское государство вернуло оторванное назад — то это страшная советская оккупация.
    Дзякуючы польской пропаганде — иное не ўкладвалася у галовах большасці падпанкаў 🙂

    Аааа, я понял! Советская пропоганда — она ж лживая и неправильная, а вот польскоя — ого-го какой эталон честности 🙂

  11. Дед Пихто Дед Пихто

    0

    0

    ennsli :

    всем понятно что всех пленных содат и мирныж жителей в чем то подозреваемых расстреляли не разбираясь виноват или нет

    Дык как-то по-другому и быть не может (с точки зрения малолетнего идиота). Вот — Сталин — так тот вообще — репрессировал аж целый миллиард ни в чём не повинных! Лично сам, рукояткой пистолета забил насмерть, да.

  12. PETROVICH PETROVICH

    0

    0

    2Дед Пихто вам обязательно каждый раз воду мутить на пустом месте? у вас одинаковый подход ко всем вопросам. я конечно понимаю, что повторение мать учения но на сотый раз это уже смотрится просто убого. как по мне — дешёвая провокация на ровном месте.

  13. ennsli ennsli

    0

    0

    Дед Пихто :

    ennsli :

    всем понятно что всех пленных содат и мирныж жителей в чем то подозреваемых расстреляли не разбираясь виноват или нет

    Дык как-то по-другому и быть не может (с точки зрения малолетнего идиота). Вот – Сталин – так тот вообще – репрессировал аж целый миллиард ни в чём не повинных! Лично сам, рукояткой пистолета забил насмерть, да.

    малолетний или старый ты идиот мне просто не интересно,и сколько репрессировал ваш вождь Сталин тоже,с вашими рассуждениями на Щорса таким как вы думаю рады

  14. PETROVICH PETROVICH

    0

    0

    у человека фобия — если против лукашенко или совка — сразу же опп, змагар и т.п.

  15. Gal30 Gal30

    0

    0

    @ Дед Пихто:
    Уважаемый, читайте историю! Я вижу, что вы ее читали в обратном порядке и то до начала 20 века! Берите лучше свой баул и тусуйте на Восток… На Родину…

  16.  zapravdu

    0

    0

    Какой Восток? У Деда в наличии Карта Поляка(проверенная информация).Он просто любитель сцать против ветра. К сожалению только сцать- остальное всё по течению(как известно оно же не тонет).
    Gal30 :

    @ Дед Пихто:
    Уважаемый, читайте историю! Я вижу, что вы ее читали в обратном порядке и то до начала 20 века! Берите лучше свой баул и тусуйте на Восток… На Родину…

  17. ser474 ser474

    0

    0

    (благодаря пропаганде для советских солдат и офицеров вся эта операция действительно была «освободительных походом». То, что они выступали в качестве агрессоров, не укладывалось в головах большинства красноармейцев)-это Мне понятно! (Так защитники города вспоминали, что советские танкисты (скорее всего с 317-го танкового батальона) привязали к танку в качестве живого щита 13-летнего мальчика!)-и это Мне понятно,но по раздельности! Но,когда читаешь это в одной статейке,то определённые мысли начинают лезть в голову по поводу аффтора…,да и адм. сайта тоже!

  18.  kinoman-1974

    0

    0

    Вот так вот, дорогие пользователи, и малюется «гисторыя» Крэсау Усходних потными ручонками местечковых краязнауцау.
    Как добра нашим предкам жилось под охраной бригадного генерала В. Пшэздзецкого, пакуль не прыйшли злобныя агрэсары, у которых данный факт (ну, что они агрэсары) даже в голове не укладывался.
    Но смотрите, как эта дерьмовая агитка сп-ра Зміцера Люціка превращается в эдакий гимн героическим абаронцам Гродно.
    Тут тебе и гимназистка, выйдя, вероятно прогуляться на переменке, танк подбила; тут тебе и группа патрыётау, ночью форсировавшая Неман, убившая нескольких красноармейцев и внесшая ажно цельную панику в ряды наступающих; ну а подзьвиг подпорпоручика Насаліка, который в одиночку (!!!) сдерживал орды агрэсарау, заслуживает представления к званию Героя Крэсау Усходних.
    Ну а бред о 13-летнем мальчишке, привязанном к танку в качестве живого щита и галюцинации какого-то придурка, что «на ўсходняй ускраіне горада савецкімі танкістамі было задаўлена шмат абаронцаў» — это уже не шутки, это провокация, нацеленная сделать из красноармейцев откровенных скотов.
    Господа из с13, ответственность за подобную ахинею несёт не только Зміцер Люцік, но и вы, печатающие подобную бредятину!!!

  19. Дед Пихто Дед Пихто

    0

    0

    Gal30 :

    Уважаемый, читайте историю!

    Какую именно? Польскую? Змагарскую? Советскую? И почему именно эту, а не другую?

    Они все разные, знаете ли. Истории как объективной науки — фактически просто нет.

  20. Дед Пихто Дед Пихто

    0

    0

    PETROVICH :

    у человека фобия – если против лукашенко или совка – сразу же опп, змагар и т.п.

    Кто о чём, а вшивый о бане.
    Причем тут Лукашенко к событиям 1939 года?

Оставить комментарий


Вы должны залогиниться чтобы оставить комментарий.


Поиск


Популярное за неделю



Афиша Гродно

Отдых в Гродно




Отзывы о заведениях






Все новости Беларуси

  • Архив

    Июль 2018
    ПнВтСрЧтПтСбВс
    « Июн  
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031 

  • Вчера: идет загрузка... посещения, идет загрузка... просмотров страниц. По независимым данным Яндекс.Метрики, без учета гостевого доступа провайдеров.